Skip to content

Sarazanmai 02-03 – Những cảm xúc ở suốt bên trong

27.04.2019

Mình lại xuất hiện! Hai bài gần đây nhất mình đã viết giới thiệu đạo diễn Ikuharaphân tích tập 1 Sarazanmai. Thật thà mà nói, mình khá hài lòng về sự thông thái đột xuất của bản thân trong 2 bài viết đó. Còn bây giờ, trước những thử thách gay go ngày càng hé mở nhiều hơn trong Sarazanmai, mình sẽ quay lại với nguyên hình một thanh niên chậm tiêu nhưng cầu tiến, chầu chực tìm đọc bình luận trên mạng để gật gù tán thưởng. Bài viết này sẽ là nỗ lực của mình vừa tiêu hóa nội dung phim, vừa cố xử lý dữ liệu từ các thảo luận đang sinh sôi nảy nở xoay quanh Sarazanmai.

Để bắt đầu, hãy quay lại với các khái niệm nền móng là biển hiệu chữ a = ㋐ và cái dĩa, mà mình chưa giải quyết được trong bài phân tích tập 1. Chuyện hơi khó tin chút, nhưng một vài trí giả trôi nổi trên mạng đã mở ra con đường phân tích mới từ góc độ tâm phân học Lacan, cụ thể là các lý luận của Jacques Lacan về dục vọng và đối tượng ham muốn objet petit a. “Đối tượng a nhỏ” theo Lacan là chữ viết tắt từ autre trong tiếng Pháp, bằng với other trong tiếng Anh và cái khác trong tiếng Việt. Cái khác là không gian hình thành dục vọng cho con người, cũng giống như khi còn chưa đầy tuổi, một đứa bé đã hình dung về bản thân nó qua hình ảnh trong gương. Nói theo một tài liệu trên mạng: quá trình hình thành chủ thể ngay từ đầu đã có tính chất ảnh tượng (imaginary) và thuộc về kẻ khác (other). Ta học được ham muốn thông qua tưởng tượng, mà tưởng tượng thì không tương ứng với thực tế. Như Kazuki khi hiện lên qua tưởng tượng của Enta là một người bạn hoàn hảo: anh hùng, vị tha, thông cảm, sẵn sàng đền đáp mọi tình cảm của Enta không chút chần chừ. Những phẩm chất tốt đẹp đó là đối tượng a mà Enta ham muốn, là thứ tưởng chừng như thuộc về một Kazuki đời thực.

Để minh họa cho khái niệm này, Lacan dùng ẩn dụ về agalma – một thứ lễ vật dâng thần linh đựng trong hộp(!). Cái hộp chẳng có giá trị gì, nhưng lại ẩn giấu agalma quý giá ở bên trong nó. Không có được thứ ta muốn là khổ, nhưng có được nó rồi cũng khổ, vì khoảng cách quá gần sẽ làm ta nhận ra rằng đối tượng a là ảo tưởng và ta không thật sự muốn có “cái hộp” đó như mình nghĩ. Từ đây dẫn đến nhiều người sẽ cố duy trì ham muốn tựa hồ một cuộc rượt đuổi bất tận, chẳng hạn các zombie trong phim nửa sống nửa chết cư ngụ trong trường ham muốn, chỉ biết tích lũy vật chất đến thừa mứa. Đấy là một thái cực chai sạn đến độ tự hủy diệt, nhưng ở đầu ngược lại, loại trừ hết ham muốn cũng không phải phương pháp tốt. Câu nói của Keppi cuối PV Sarazanmai “Đừng từ bỏ, vì dục vọng là cuộc sống” gợi nhớ một câu nói nổi tiếng của Lacan: “Đừng từ bỏ dục vọng”.

(Lưu ý: Đây chỉ là những ý mình phăng ra trong khả năng google. Mình không muốn liều đẩy chủ đề đi xa hơn nếu chưa đọc được ít nhất một cuốn Lacan nào đó, nhưng bấy nhiêu có vẻ đủ để hình dung về một xã hội hiện đại hưởng lạc trong Sarazanmai, khi dục vọng được trích xuất và đóng gói đại trà, đối tượng ham muốn hiện lên thành những biển hiệu chữ ㋐ đầy rẫy trên đường, và dự báo những mâu thuẫn các nhân vật có lẽ sẽ phải đối mặt.)

sara 02 - otter dance

Tâm phân học Lacan là một hướng phân tích hứa hẹn, nhưng vài cao nhân khác còn có thể dẫn ta đi theo hướng khác: giải thích dục vọng theo góc nhìn Phật giáo. Ngoài lý do đạo Phật rất quan tâm đến dục thì cơ sở cho hướng giải thích này là tiêu đề Sarazanmai có thể được cắt nghĩa thành 沙羅 (sala) + 三昧 (zanmai), trong đó sala là loài cây thiêng liêng gắn liền với sự kiện đức Phật nhập Niết bàn, còn zanmai là cụm từ người Nhật vốn dùng để dịch khái niệm Samadhi (định). Định tâm để vượt đến một cảnh giới khác có thể sẽ là một giải pháp cho các nhân vật giữa trần thế ngập tràn dao động. Dục (shirikodama) nằm ở hậu môn phía dưới cơ thể là cái mà 3 nam chính đã bị tước đi khi biến thành kappa, còn khi bắt đầu hô “sarazanmai” thì họ giơ tay cao lên chạm đến đầu (cái dĩa) để kết nối. Anime Sarazanmai quả đã làm rất nhiều trò lố qua hình ảnh mông với đít, nhưng đồng thời nó cũng phổ biến cả tư thế chữ ア để các nhân vật thường xuyên chạm tay lên cái dĩa (hay cây sala) tưởng tượng ở trên đầu họ, tức có sự chuyển dịch từ thấp lên cao.

Như vậy, ở mức sơ cấp, cụm từ sarazanmai nghĩa là “3 cái dĩa”; ở mức cao cấp, có thể hiểu nó là “trạng thái nhập định”, và nếu xét theo một nghĩa khác của Hán tự 三昧 thì khán giả còn có thêm một lựa chọn …trung cấp là “ham mê thỏa thích” để giải nghĩa tựa đề. Trong tập 2, Haruka đãi con mèo Nyantaro bằng gói thực phẩm Osakana-zanmai, ý là ăn cá thỏa thích (và Toi dùng cùng gói nhãn hiệu này để giấu cần sa phi pháp, nên mới có chuyện con mèo tưởng lầm mà nhảy vào nuốt gọn). Cụm từ này được lặp lại lần nữa trong tập 3, khi bí mật của “zombie cá đục” được tiết lộ là kisu-zanmai = hôn thỏa thích = chặt cá đục thành 3 mảnh :v. Mình từng nói là mỗi lần xem phim Ikuhara đều biết ơn những người dịch vô vàn, bây giờ nghĩ lại thì đúng hơn đó là cảm giác biết ơn pha lẫn tội nghiệp, khi biết rằng có người phải đau đầu với cái đống chơi chữ này của ổng =)) Một lần nữa, chân thành chúc các người dịch may mắn.

Ngoài ra: Yurikuma Arashi, phim của Ikuhara về người đồng tính nữ, từng lấy một hình ảnh biểu tượng là gương soi, kéo theo hai cụm từ “đối nhau qua gương” như suki (yêu/thương/thích) và kisu (nụ hôn) được lặp đi lặp lại thường xuyên, sẵn tiện phản ánh hai mặt tình yêu-dục vọng trong mối quan hệ. Có vẻ Ikuhara đủ tâm đắc ý tưởng này để áp dụng tiếp cho mối tình BL của Enta ở đây. Trong tập 3, Enta rất nhiều lần khẳng định, rõ ràng, chắc chắn, rằng cậu có tình cảm (suki) với Kazuki, song cái buộc Enta chiến đấu với zombie để giành lại “trước khi người tôi thích phát hiện ra” thì sẽ gọi là kisu – đại diện cho dục vọng.

Mỗi tập qua của Sarazanmai đều có một điểm nào đó lay động mình, cụ thể là sự tuyệt vọng của những kẻ mang khao khát chính đáng, dễ liên hệ, nhưng lại dẫn đến những hành động sai trái. Trong tập 1, đó là Kazuki khoác lên nhân dạng khác để liên lạc với đứa em; trong tập 2, đó là zombie mèo cứ ngỡ bắt mèo vì thù hận thì hóa ra lại là do quá mong muốn yêu thương đến nỗi mất đi lý trí; ở tập 3, đó là Enta ôm chặt tình cảm bị dồn nén, chỉ có thể trút ra qua ảo tưởng trong đầu (dĩ nhiên, cướp hôn trong lúc người khác ngủ là sai trái; ở đây không ai vô tội cả). Luôn có một sự chệch nhịp nào đó trong mong muốn kết nối với người khác và những hành động dựa trên sự phóng chiếu ước muốn của bản thân. Kazuki sẵn sàng làm tất cả để em vui, từ giả idol cho đến trộm mèo, mà không có thời gian làm một người anh chăm sóc Haruka đúng như mong mỏi của em. Enta muốn trở về thời cặp đôi hoàn hảo với Kazuki, nhưng cũng không thật sự gặp gỡ Kazuki thẳng thắn, mà chỉ toàn “gặp” trong mộng tưởng. Những vấn đề này mà dùng đến phép màu/điều ước để giải quyết thì chỉ tổ trầm trọng hơn, nhưng đó lại là lối thoát mà các nhân vật đều đang tìm kiếm.

Tựa đề cho mỗi tập phim Sarazanmai đều có hai vế: “Tôi muốn kết nối, nhưng…”, cũng là đầu mối cho ta biết tác giả nghĩ gì về khái niệm kết nối, về tình yêu-dục vọng. Thiết nghĩ, có thể xem tất cả những ý trong vế 2 là thuộc về dục vọng, còn đối nghịch của nó sẽ thiên về tình yêu hoặc kết nối. Hành động theo dục vọng tức là chỉ cần cái vỏ ngoài giả dối (tập 1), chỉ biết lấy thật nhiều cho thỏa thích bản thân (tập 2), chỉ tự dựng lên ảo tưởng không cần hồi đáp (tập 3). Còn ngược lại, kết nối là phải thành thật, phải cho đi, và phải có hai chiều qua lại. Nói ra thì dễ, nhưng nhìn mấy đứa trong phim vật vã thì sẽ hiểu cái khó thực tế mà người ta mắc phải.

sara 03 - mienai

Thể loại BL và Mappa dường như về sau có được một mối duyên bền chặt, nhưng mình muốn nhắc sơ là cả 3 tập đầu này của Sarazanmai đều do công studio Lapin Track – mái nhà mới của Ikuhara – thực hiện. Như hồi review Revue Starlight trước đây, mình vẫn sẽ giới thiệu Sakuga Blog để đọc về thông tin hậu trường và blog Atelier Emily để biết thêm một góc độ diễn giải nội dung.

Advertisements
Leave a Comment

Comment gì đi bạn, mình sẽ lắng nghe :D

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: