Skip to content

Hisone to Masotan 01-04 – Phi công nữ & máy bay con rồng

09.05.2018

Có lẽ mình sẽ mở đầu post này bằng cách nói về những thứ vớ vẩn. Hoặc hơn nữa, có lẽ mình sẽ lấp đầy toàn bài tiếp theo bằng cách nói vớ vẩn cho đến cuối. Tập 5 sắp chiếu và mình vẫn chưa chuẩn bị tinh thần và thời gian để nắm rõ nội dung và nội tình làm phim. Mình chỉ thích cái ý tưởng  làm một post Hisomaso quăng lên blog, kèm theo vài ba tấm chụp màn hình ngẫu hứng. Vì mình lỡ hứa trong bài First Impressions. Hoặc vì mình đã dự định như vậy từ trước khi vào mùa, từ tận lúc xem preview những anime sắp chiếu…

Mấy bài dạng episodic kiểu này thường viết chậm trễ nên phải gộp nhiều tập lại, chứ thật ra thì những bộ mình blog hàng tuần trong vòng một năm đổ lại đây, như Made in Abyss hay Houseki no Kuni, đều đã được chọn ngay từ clip PV. Thành ra mình khá ngạc nhiên là cả ba bộ đã chọn này đều bắt đầu với lượng member khiêm tốn trên MAL, bởi từ góc độ của mình, cả ba đều đã tuyệt vời cả khi chưa chiếu tập nào. Kể ra MiA và HnK đều bị dính lời nguyền Amazon còn Hisomaso thì là Netflix, nên số fan nước ngoài ít cũng có lý do, nhưng dù sao thì ý mình muốn nói: sức hấp dẫn của các bộ này là một điều mình thấy rất hiển nhiên.

Vẫn liên quan đến 3 bộ MiA, HnK, Hisomaso, câu chuyện diễn biến như thế nào là chuyện rất khó lường, nhưng chỉ xét trên bề mặt thôi thì phần hình ảnh của phim chẳng phải là quá đẹp hay sao? PV có thể cho thấy chút gì về tầm nhìn của đạo diễn, thể hiện nhân vật đi đứng, hít thở trong một thế giới tưởng tượng ra sao. Tác phẩm càng khác với các bộ bình thường thì đạo diễn càng phải bỏ công truyền đạt ý tưởng để phối hợp các bộ phận dàn dựng lại với nhau. Hisomaso thích vẽ nhân vật bằng những nét bút dày đậm, màu sắc tươi tắn như lấy từ sách tranh minh họa của trẻ em, thì nhà làm phim cũng phải đảm bảo cho hình nền có vẻ mộc mạc tương xứng như tranh vẽ (nghe đồn người ta còn tô nét của hình nền cho đậm hơn bản gốc của họa sĩ để phù hợp với nhân vật).

hisomaso 04 - onabe

Dĩ nhiên luôn có rủi ro khi chọn phim từ PV và thông tin của đội ngũ. Chẳng hạn Hisomaso đã làm tròn những hứa hẹn về hình ảnh, thế giới, rồng-máy-bay và dàn phi công phong phú, nhưng ai có thể ngờ nó sẽ làm mình ngứa ngáy với cách thức thể hiện vấn đề giới tính trên màn hình. (Dù đúng ra khi biết đạo diễn là nhà đồng sáng lập Gainax muốn tái xuất giang hồ thì mình đã chuẩn bị tinh thần phần nào rồi.)

Tình cờ mình được giới thiệu xem loạt video essay của Lindsay Ellis, có vài bài bàn về lý thuyết nữ quyền trong Transformers, mà vừa hay hôm nay có thể áp dụng cho Hisomaso. Trong 1 clip youtube, Lindsay lập luận rằng nếu chỉ xét riêng mặt kịch bản, Transformers kỳ thực rất đề cao nhân vật nữ của Megan Fox – Mikaela, khắc họa cô ta như một nhân vật tài năng, bản lĩnh, lời thoại cũng cho thấy tư duy sắc bén; tuy nhiên hình tượng ấy bị phá đổ bởi cách thể hiện nhân vật này trên màn hình. Ví dụ điển hình là khi Mikaela nghiêng người xem xét chiếc xe ở đầu phim, thổ lộ rằng đàn ông không đánh giá cao hiểu biết của cô, trong khi đó máy quay dán sát rạt vào thân hình nhân vật, để đùa cợt rằng cậu nam chính cũng bị choáng ngợp bởi vẻ ngoài chứ không nghe lọt tai bất cứ lời nào cô nói. Lindsay gọi đây là “dissonance of framing”, sự lạc quẻ trong dàn dựng, khi kịch bản một đường, máy quay một nẻo. Mà vì phim ảnh là một phương tiện thị giác, đa phần khán giả chỉ nhớ về máy quay, và rằng bộ phim đã dòm ngó phụ nữ một cách khiếm nhã, mặc cho kịch bản xây dựng hình ảnh rất tích cực.

Trong thế giới anime thì chắc dân tình đã quen với tình trạng này như là một phần của fanservice. Blogger iblessall từng viết rằng Darling in the Franxx có cái nhìn tọc mạch vào cơ thể nhân vật nữ, trong khi kịch bản đang muốn thể hiện họ như những người trẻ đáng cảm thông và tôn trọng, tóm lại cũng là “dissonance of framing”. Tương tự với Hisomaso (surprise, surprise: một vài ý tưởng lớn có vẻ gặp nhau trong cách DitF và Hisomaso thể hiện phi công nữ). Kịch bản cho thấy Hisone là một đứa chân chất, suy nghĩ đơn thuần, và không có dấu hiệu gì là tuýp nhân vật quyến rũ, nhưng phim vẫn không bỏ lỡ cơ hội đặt máy quay từ ngay sau mông của cô để quay hình. Mình không có thù với fanservice, chỉ muốn chỉ ra rằng có một sự lạc quẻ trong cách thể hiện của bộ phim.

hisomaso 02 - chat

Trong một video khác, Lindsay giải thích rằng “male gaze” không chỉ dành để nói về cách nhà làm phim nam mô tả phụ nữ, mà còn là cách nhân vật nam được mô tả trong phim. Trong Transformers, nam chính thường vô dụng, ích kỷ, dễ nổi nóng, và những thiếu sót trong tính cách cứ giữ nguyên như vậy để thỉnh thoảng làm trò chọc cười, chứ không được sửa đổi. Và sau khi nói về nhân vật nữ của Hisomaso rồi thì bây giờ, nhân vật nam mới là phần khiến mình ngứa mắt hơn. Đây không phải vấn đề máy quay, nên mình cũng không phân biệt được đạo diễn góp bao nhiêu phần, và biên kịch Okada Mari góp bao nhiêu phần, để vẽ ra bức tranh chung là vài anh nam trong này rất nhỏ nhen, thô lỗ, khinh thường phụ nữ, mà những đặc điểm đó được xem như chuyện bình thường ở huyện. Vấn đề giới tính không phải chỉ là nó có hiện diện, mà là bộ phim chấp nhận nó như thế nào. Ở đây, Hisomaso xem đó như là một kiểu pha trò.

Trong 3 kỳ lý thuyết nữ quyền, Lindsay vẫn còn một video khác nói về giới tính của robot, chứ không chỉ nhân vật người nam và nữ. Theo Lindsay, loạt movie Transformers đã quyết định thiết kế robot rặt nam tính, để khỏi phải nảy sinh câu hỏi về robot nữ, dù sau đó nó lại dẫn đến câu hỏi khác là tại sao nam tính mới là thứ được mặc định. Khoản này thì Hisomaso thật ra không có vấn đề lắm. Nhóm Engsub Asenshi gọi mấy bạn rồng là he/him, nhưng bản thân phim hình như miêu tả giống OTF này khá trung tính. Dù sao đây cũng là một điểm mà mình sẽ theo sát coi phim có khai thác thêm không. Nhắc lại lời Lindsay: “Phê bình truyền thông không phải nhằm để làm bạn bẽ mặt vì những thứ bạn thích, […] mà đúng hơn là để giúp ta có được công cụ chất vấn thứ truyền thông mà chúng ta tiêu thụ, cũng như thứ văn hóa đã tạo ra truyền thông ấy.”

hisomaso 02 - vomit

Rốt cuộc là dù muốn nói mình rất thích Hisomaso, nhưng mình cũng mất cả ngàn chữ để lải nhải về vấn đề giới tính. Bài vầy đủ dài rồi nên miễn viết thêm. Thôi thì đặc quyền của Hisomaso là mình sẽ còn quay lại với nó trong những bài viết sau, nên mấy thứ còn sôi sục ở trong bụng thì để vài tập tiếp theo rồi hẵng xả ra cũng được.

Advertisements
2 Comments
  1. Knight permalink

    Từ góc nhìn của chị, chị cho rằng Hisomaso chấp nhận việc nam đàn áp nữ và đấy là điều ghê tởm. Từ góc nhìn của em, em cũng thấy một bộ anime cũng phân biệt giới tính khi cho rằng đàn ông trong quân đội chỉ có thể là những thằng hoặc yếu đuối nhỏ nhen, hoặc vô lý và thô lỗ, hoặc biến thái bệnh hoạn, trong khi người phụ nữ luôn mạnh mẽ, đứng đắn và là người luôn là người cam chịu bullshit của đàn ông…. và đây là chuyện thường ở huyện! Em cũng không ngạc nhiên lắm trước khi xem vì Okada có lịch sử dài hạ thấp nam giới và nâng cao nữ giới trong anime cô viết kịch bản, nhiều đến mức nó chiếm mấy checkmarks trong Okada bingo list rồi.
    Còn về vấn đề tại sao Transformer lại là robot nam không phải nữ thì hoàn toàn không liên quan tới vấn đề giới tính.
    Khi Lindsay tách Transformer ra khỏi lịch sử media của nó mà nhìn các robots như một chủng tộc thật sự trong thế giới của Transformer thì đúng là việc chúng mô phỏng theo hình dáng nam chứ không phải trung tính là vô lý và đáng đặt câu hỏi, nhưng đó là vấn đề logic truyện. Nếu Lindsay muốn ám chỉ rằng thiên vị giới tính là thế lực vô hình đã làm nên lựa chọn này thì đấy là suy đoán vớ vẩn mà không có căn cứ đàng hoàng từ chính quá trình Transformer đã được tạo ra ngoài đời, rằng nó nguyên gốc là một series hoạt hình và đồ chơi nhắm tới trẻ em nam và khi chuyển từ hoạt hình lên phim, setting căn bản của series không thay đổi.
    Bỏ kết luận của cô qua một bên, Lindsay đã sai từ phương pháp tiếp cận. Cô không xem xét lịch sử của cái tên Transformer, những cảm hứng khởi nguồn và suy nghĩ đã tạo ra nó,..v.v. Ta có thể dùng critical theory, Marxist, feminist, postcolonial, race, queer, etc lense để nhìn và phân tích vô số vấn đề, sự kiện, hiện tượng,.. nhưng cho tới khi ta nhìn trực tiếp vào gốc rễ của vấn đề thì mọi cố gắng trong việc chỉ tay 5 ngón vào một thủ phạm đều sẽ chỉ là suy đoán.
    Tất nhiên, new criticism bỏ qua tác giả mà chỉ tập trung vào tác phẩm, và nếu ta sử dụng framework này thì vẫn có thể chỉ trích, bình luận về tác phẩm và vị trí của nó trong contemporary socio-cultural environment. Và theo cách nhìn này thì Transformer dù có nguồn gốc từ đâu được tạo ra thế nào, nó vẫn mang tính kỳ thị nữ giới trong con mắt xã hội thế kỷ 21 và vì lý do đó, đây là yếu tố (các) tác giả nên loại bỏ khỏi narrative. Em không có vấn đề với cách tiếp cận này. Nói chung em ok với mọi thứ miễn là người viết không tuyên bố cái gì vô căn cứ hay thiếu tính chính xác.
    Mà, thực tế mà nói thì không ai sẽ ngạc nhiên cả nếu Michael Bay và Transformer phân biệt đối xử giới tính từ trong thiết kế của nó thật.

    • Để chi tiết rõ ràng hơn thì Lindsay làm một series về Film Studies through the lens of Transformers. Có 1 kỳ nói về Auteur theory & Michael Bay, nhưng cũng không phải nhằm truy lùng tận gốc rễ tác giả & dòng phim Transformers, mà chỉ lấy ví dụ loạt movie của Michael Bay thôi. Và quả thật Lindsay muốn cung cấp framework để xài cho các tác phẩm khác, nên như em nói, việc Transformers phân biệt đối xử giới tính không có gì đáng ngạc nhiên hết, chỉ là người ta có thể xem xét kỹ hơn vấn đề đó từ những góc độ nào.

      Về vụ giới tính robot thì cũng không phải là bị tách rời khỏi lịch sử, vì trong clip có ghi nhận rằng robot nữ Arcee đã xuất hiện từ phim hoạt hình Transformers hồi 1986 (chị mới mở clip check lại =.=). Mục đích Lindsay khi khơi ra vấn đề này là vì filmmaker của loạt phim Michael Bay đã cố tình gạch nhân vật Arcee khỏi kịch bản, và thay bằng robot rặt nam, với lý do là để đỡ giải thích giới tính của đám Transformers trong một cái phim đã quá chật chội. Cho nên quá trình xử lý giới tính về sau này của Transformers, xem cái gì là mặc định và cái gì là không bình thường, sẽ có điểm đáng bàn hơn là chỉ nói rằng Transformers vốn là phim để bán đồ chơi cho trẻ em nam. Chỗ này thì coi như chị diễn đạt lại không chính xác trong bài viết.

      Ngoài robot ra thì đám nhân vật người cũng có 2 mặt nam & nữ. Hisomaso cũng như Transformers đều có kiểu nv nữ mạnh mẽ nhưng bị “đàn áp” + nv nam nhỏ nhen khốn nạn, nên ý là mặt nào cũng có vấn đề. Mà em nói vậy nên chị xác nhận cái này là xu hướng của Okada. Dù có bỏ qua được điểm sexist thì nv nam vẫn còn quá tệ lậu, và chị cũng không hài lòng về cách thể hiện như vậy.

Comment gì đi bạn, mình sẽ lắng nghe :D

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: